Mua vé số vì thương người bán: một kiểu giúp đỡ rất Việt Nam
Nhiều người Việt mua vé số không phải vì tin mình sẽ trúng, mà vì có người đang đứng trước mặt. Đó là nét khiến vé số ở Việt Nam khác hẳn nhiều nước.
Ở Việt Nam, nhiều người mua vé số không phải vì tin mình sẽ trúng. Họ mua vì có người đang đứng trước mặt, tay cầm xấp vé, và vì từ chối thì khó.
Cảnh quen thuộc
Quán cà phê buổi sáng. Một người bước vào, tay cầm xấp vé, đi từng bàn. Có người xua tay. Có người mua một tờ, không nhìn số, nhét vào túi áo rồi quên luôn.
Người mua kiểu đó không chờ kết quả. Với họ, hai chục nghìn bỏ ra là xong chuyện — gần với việc cho hơn là việc chơi.
Đây là nét khiến vé số ở Việt Nam khác hẳn xổ số ở nhiều nước. Ở Mỹ người ta mua vé ở máy tự động trong siêu thị, không có ai đứng đó cả. Ở Việt Nam, giữa người mua và tấm vé luôn có một con người.
Người bán là ai
Phần lớn người bán vé số dạo là người già, người khuyết tật, trẻ em, người không còn sức làm việc nặng. Nghề này không cần vốn lớn, không cần sức khỏe, nên nó thành chỗ bấu víu cuối cùng của nhiều người.
Người mua biết điều đó. Và chính cái biết ấy làm thay đổi bản chất giao dịch.
Khi chuyện giúp đỡ gặp chuyện may mắn
Đọc tin trúng số ở Việt Nam sẽ thấy một mô-típ lặp đi lặp lại: người trúng kể rằng họ mua vì thương, chứ không vì tính toán.
Có cụ bà mua ủng hộ người bán dạo ghé tận nhà. Có người mua giúp mấy tờ ế cuối ngày. Có người được bạn tặng một tờ lấy may.
Trong cách kể ấy luôn có một ý ngầm: vì tôi tử tế nên tôi được trả công. May mắn không phải ngẫu nhiên, mà là một thứ đáp lại.
Về mặt xác suất, tờ vé mua vì thương và tờ vé mua vì tham có cơ hội y hệt nhau. Nhưng chuyện người ta kể lại thì khác — và cách người ta kể cũng là một phần của văn hóa.
Mặt còn lại
Cũng phải nói cho đủ: mua vé số không phải cách giúp người tốt nhất. Phần lớn tiền không về tay người bán, họ chỉ hưởng hoa hồng trên mỗi tờ.
Và với chính người mua, thói quen ngày nào cũng mua vài tờ vì nể có thể thành một khoản chi âm thầm, cộng dồn cả năm không nhỏ.
Hiểu vậy rồi thì vẫn mua cũng được. Chỉ là mua trong tỉnh táo, biết mình đang làm gì — cho một người, chứ không phải đặt cược vào một phép màu.
Trang chủ | Chuyện Số & Vận | Phong tục & văn hóa
Vui lòng bật JavaScript để sử dụng đầy đủ tính năng.